Cho đến hôm nay, đói nghèo vẫn là nỗi ám ảnh thường trực đối với loài người. Nếu như các cuộc chiến tranh dù khốc liệt nhưng rồi trước sau cũng được giải quyết, những thảm họa do thiên tai, dịch bệnh gây ra từng bước cũng sẽ được khắc phục thì vấn đề nghèo đói của nhân loại lại là một vấn đề vừa cấp bách, vừa phức tạp lại như một căn bệnh kinh niên khó bề chạy chữa. Chuyên đề này sẽ phân tích khái quát tình hình xóa đói giảm nghèo trên thế giới và tại Việt Nam trong thời gian qua, từ đó đề xuất một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả công tác xóa đói giảm nghèo trong thời gian tới.

Đầu tư công ở Việt Nam được hiểu là đầu tư từ các nguồn vốn của Nhà nước. Vai trò đầu tư công ở Việt Nam gắn liền với quan niệm về vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước nói chung và vai trò “bà đỡ” của “bàn tay” nhà nước nói riêng trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá theo yêu cầu phát triển bền vững và bảo đảm an sinh xã hội. Tuy nhiên, đầu tư công của Việt Nam còn nhiều hạn chế. Trong đó, khối lượng đầu tư lớn nhưng hiệu quả đầu tư thấp là một trong những nguyên nhân quan trọng gây ra những bất ổn dai dẳng về kinh tế vĩ mô trong thời gian qua, đe dọa đến sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Dự báo của Hawksworth và Tiwari còn đưa Việt Nam lên thành đất nước có tốc độ tăng trưởng thực của nền kinh tế cao nhất trong số nhóm nước được chọn để phân tích (bao gồm 20 nền kinh tế lớn nhất hiện nay –nhóm G20- Việt Nam, và Nigeria). Theo Hawksworth và Tiwari, Việt Nam sẽ có tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 8,8% mỗi năm trong giai đoạn 2009-2050, cao hơn Ấn Độ (8,1%), Nigeria (7,9%), Trung Quốc (5,9%), Indonesia (5,8%) và tất cả các nền kinh tế còn lại trong nhóm.

Thay đổi mô hình phát triển và cơ cấu lại nền kinh tế là hai nội dung thường được đề cập đồng thời, bởi trong bối cảnh Việt Nam, căn nguyên của thay đổi mô hình và cơ cấu lại chính là xuất phát từ những yếu kém nội tại của nền kinh tế, những hạn chế của quá trình phát triển, đồng thời chúng đều hướng đến mục tiêu chung là nâng cao năng suất, hiệu quả, chất lượng, sức cạnh tranh và tạo ra động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế, từ đó đạt được phát triển nhanh và bền vững

Đầu tư công (hay đầu tư của Nhà nước) bao gồm tất cả các khoản đầu tư do chính phủ và các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế nhà nước tiến hành:  Đầu tư từ ngân sách (phân cho các Bộ ngành Trung ương, và phân cho các địa phương); Đầu tư theo các chương trình hỗ trợ có mục tiêu; Tín dụng đầu tư (vốn cho vay) có mức độ ưu đãi nhất định; Đầu tư của các doanh nghiệp Nhà nước.

Tiếp sau hai đề án về “Đổi mới và đẩy nhanh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng nâng cao năng suất, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế giai đoạn 2010-2020” và “Những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế”, nội dung của tài liệu này bổ sung thêm theo hướng làm rõ yêu cầu và tính cấp bách của chuyển dịch cơ cấu kinh tế; và tái cơ cấu, nâng cao hiệu quả đầu tư , nhất là đầu tư nhà nước là giải pháp cơ bản  hàng đầu phải thực hiện để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Năm 2010 đánh dấu một cột mốc quan trọng của sự chuyển tiếp giữa hai thập kỷ phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam. Trong mười năm qua, nền kinh tế tiếp tục giữ được đà tăng trưởng, mức sống và thu nhập người dân được nâng cao, đặc biệt là Việt Nam đã hội nhập sâu vào nền kinh tế toàn cầu và vươn lên thành một trong những điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư. Mặc dù vậy, nền kinh tế đã và đang bộc lộ những thách thức và vấn đề nội tại, năng lực cạnh tranh còn yếu trên nhiều mặt. Bên cạnh đó, những diễn biến và thay đổi của môi trường bên ngoài đang diễn ra nhanh chóng và phức tạp, ngày càng tác động nhiều hơn tới nền kinh tế mở của Việt Nam. Tất cả những yếu tố này đã nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt của việc xác định và xây dựng một định hướng và mô hình tăng trưởng cho Việt Nam trong giai đoạn tới, lấy năng lực cạnh tranh và hiệu quả bền vững làm trung tâm.

Báo cáo đưa ra các bằng chứng về tác động của đầu tư tới tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế và chỉ ra một số bất cập trong chính sách của Việt Nam như chính sách ngành, chih sách đầu tư công, chính sách thương mại, chính sách ưu đãi đầu tư,… trong mối liên hệ với tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Cho đến nay những yếu kém về cơ cấu của nền kinh tế nhìn chung vẫn chưa được khắc phục. Thêm vào đó, khủng khoảng kinh tế toàn cầu đã tác động tiêu cực trên nhiều mặt đến nền kinh tế nước ta; tăng trưởng kinh tế giảm sút; các điểm yếu của nền kinh tế càng bộc lộ rõ hơn; nếu không khắc phục, thì khó có thể duy trì được tăng trưởng cao và bền vững trong những năm tiếp theo. Do đó, yêu cầu đổi mới và đẩy nhanh chuyển dịch cơ cấu kinh tế để vừa vượt qua được khủng hoảng, vừa cải thiện vị trí và đưa được nền kinh tế nước ta lên được giai đoạn phát triển cao hơn đã trở thành một yêu cầu cấp bách cả về trước mắt và lâu dài.

Năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) phản ánh hiệu quả của các nguồn lực được sử dụng vào sản xuất. Ngoài ra, TFP còn phản ánh hiệu quả do thay đổi công nghệ, trình độ tay nghề của công nhân, trình độ quản lý,… Nâng cao TFP tức là nâng cao hơn kết quả sản xuất với cùng đầu vào. Theo nhiều nghiên cứu, tất cả các nhân tố tổng hợp như thể chế kinh tế, yếu tố thị trường, trình độ khoa học công nghệ, cơ chế quản lý, tài nguyên thiên nhiên, lợi thế so sánh,… đều có vai trò đối với tăng trưởng và phát triển.