Để phân tích và đánh giá mức độ định hướng thị trường của một hệ thống doanh nghiệp, chúng ta cần dựa trên 4 nhóm tiêu chí sau đây: (1) Quyền sở hữu tài sản của sở hữu tư nhân; (2) Hệ thống giá cả tự do; (3) Hệ thống cạnh tranh bình đẳng trong tiếp cận các nguồn lực; và (4) Tinh thần nghiệp chủ. Trên cơ sở tham khảo các báo cáo đánh giá, xếp hạng các quốc gia liên quan đến hệ thống doanh nghiệp và một số báo cáo tương tự tại Việt Nam, điển hình là Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (từ năm 2005) và Chỉ số kinh doanh Việt Nam (từ năm 2013) của VCCI, chúng tôi xây dựng chi tiết các tiêu chí thành phần như trong Bảng 1 để đánh giá mức độ định hướng thị trường của hệ thống doanh nghiệp của Việt Nam. 

Quản lý và giám sát là hai phạm trù khác nhau, nhưng chứa đựng trong nhau, đan xen vào nhau, bổ sung cho nhau. Quản lý cần có giám sát; giám sát là một trong những nhiệm vụ của quản lý. Giám sát – tức là theo dõi, xem xét, đánh giá xem đối tượng quản lý có thực hiện đúng yêu cầu và đạt được mục tiêu do quản lý đặt ra không. Giám sát cung cấp thông tin phản hồi về đối tượng quản lý, sự tiến triển trong thực hiện mục tiêu quản lý, làm cơ sở cho hoạt động quản lý, để người quản lý ra quyết định hoặc điều chỉnh quyết định.

Tái cơ cấu DNNN thực chất đã diễn ra trong gần 30 năm qua cùng với quá trình đổi mới kinh tế nhưng được sử dụng với một tên khác là sắp xếp, đổi mới DNNN. Các hình thức sắp xếp, đổi mới DNNN đa dạng bao gồm sáp nhập, hợp nhất, chuyển giao doanh nghiệp, chuyển giao dự án, cổ phần hoá, giao, bán doanh nghiệp... trong đó cổ phần hoá DNNN là phổ biến và rất được coi trọng.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của TĐKTNN cần phải hướng TĐKTNN vào thực hiện 2 vai trò chính của mình là (i) khai thác các lợi thế của TĐKT gồm lợi thế kinh tế nhờ qui mô, nhờ đa dạng hoá, lợi thế độc quyền, lợi thế chuyển giá, và (ii) kinh doanh vì lợi nhuận, hướng vào mục tiêu kinh tế, đảm bảo lợi ích của chủ sở hữu và các bên có liên quan

Từ cuối năm 2011 đến nay, Việt Nam đã có những nỗ lực nhằm tái cơ cấu hệ thống ngân hàng và chứng khoán, chủ yếu hỗ trợ các hoạt động sáp nhập, mua lại và hợp nhất, tăng thanh khoản và xử lý nợ xấu các ngân hàng thương mại yếu kém; tái cơ cấu các công ty chứng khoán yếu kém. Nhìn chung, những nỗ lực này là đáng ghi nhận, tuy vậy, chúng sẽ khó có hiệu quả trong phát hiện và ngăn chặn các rủi ro của hệ thống tài chính nói chung và các tập đoàn tài chính nói riêng nếu không có những bước cải cách có hệ thống hơn, “trúng đích” hơn.

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn đầu của Công nghiệp 4.0, “cơn sóng thần của hủy diệt sáng tạo” sẽ ập tới và tác động tới toàn bộ khu vực doanh nghiệp. Điều này khác biệt với các thời kỳ hội nhập trước khi doanh nghiệp trong nước đã có nhiều thời gian hơn để cải thiện quản trị doanh nghiệp nhằm thích nghi với sân chơi rộng lớn của khu vực và quốc tế. Nói cách khác, bối cảnh Công nghiệp 4.0 sẽ buộc các doanh nghiệp, kể cả các DNNN phải thay đổi một cách cơ bản và nhanh chóng nền tảng quản trị doanh nghiệp. Trong đó, giám sát, đánh giá hiệu quả và quản trị rủi ro trong doanh nghiệp là yếu tố quản trị quyết định đến cơ hội sinh tồn và phát triển của DN trong thời kỳ CN 4.0.

Các chi phí lao động từ phía doanh nghiệp có thể nảy sinh từ khâu tuyển dụng, sử dụng và chấm dứt hợp đồng lao động. Tuy nhiên, qua thực tiễn bức xúc các doanh nghiệp hiện nay thì vấn đề lớn nhất làm tăng chi phí lao động là trong khâu sử dụng lao động, cụ thể trong vấn đề (i) chi phí tiền công, tiền lương cho người lao động; và (ii) các chi phí đóng BHXH cho người lao động. Bài viết phân tích các chi phí lao động trong doanh nghiệp, từ đó đề xuất một số giải pháp chính sách.

Hỗ trợ tín dụng là một trong những chính sách quan trọng trong khuyến khích, hỗ trợ đối với sự phát triển của khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), với những bất lợi trong tiếp cận nguồn lực cho phát triển kinh doanh từ nguyên nhân là do những đặc điểm về quy mô mang đến. Do đó, ở hầu hết các quốc gia trên thế giới, hỗ trợ cho DNNVV nói chung và hỗ trợ tín dụng đối với khu vực DNNVV nói riêng trở thành một công cụ chính sách quan trọng để giúp khu vực này tồn tại và phát triển, đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội. Nghiên cứu phân tích về hỗ trợ tín dụng hướng tới mục tiêu đặt ra bằng cách đánh giá tác động tổng hợp của cả các yếu tố bên trong lẫn bên ngoài doanh nghiệp tới khả năng tiếp cận tín dụng của DNNVV.

Phát triển kinh tế tư nhân lành mạnh, hiệu quả, bền vững, đã và đang thực sự trở thành một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần cơ cấu lại nền kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng, đưa nền kinh tế phát triển nhanh, bền vững, đảm bảo an sinh xã hội, thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, sớm đưa nước ta trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại.