Nhu cầu vốn tăng nhanh cùng yêu cầu ngày càng cao về an toàn vốn và quản trị rủi ro đang thúc đẩy một làn sóng tăng vốn quy mô lớn trong hệ thống ngân hàng. Phía sau cuộc đua về quy mô không chỉ là mục tiêu mở rộng tín dụng, mà còn là yêu cầu củng cố bộ đệm tài chính, nâng cao chất lượng tài sản và tạo nền tảng cho tăng trưởng an toàn, bền vững.

Làm dày “bộ đệm” vốn

Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1206/QĐ-TTg phê duyệt chủ trương đầu tư bổ sung vốn điều lệ cho Agribank giai đoạn 2025-2027. Tổng số vốn được bổ sung là 29.690 tỷ đồng, tương ứng với số lợi nhuận còn lại thực nộp ngân sách nhà nước trong giai đoạn này. Theo quyết định, năm 2026, Agribank được bổ sung 9.525 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương theo Nghị quyết số 246/QH15 của Quốc hội; năm 2027 tiếp tục được bố trí 20.165 tỷ đồng. Với vốn điều lệ hiện ở mức 51.638 tỷ đồng, sau khi hoàn tất lộ trình, quy mô vốn của Agribank sẽ tăng lên 81.328 tỷ đồng.

Việc bổ sung vốn có ý nghĩa đặc biệt khi Agribank đang giữ vai trò chủ lực trong cung ứng vốn cho lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Đến ngày 30/6, tổng tài sản của ngân hàng này đạt hơn 2,7 triệu tỷ đồng, nguồn vốn huy động vượt 2,5 triệu tỷ đồng, dư nợ cho vay nền kinh tế vượt 2 triệu tỷ đồng. Riêng dư nợ khu vực “Tam nông” đạt hơn 1,32 triệu tỷ đồng, chiếm 64,9% tổng dư nợ. Nguồn lực được bổ sung sẽ giúp Agribank bảo đảm các tỷ lệ an toàn vốn, từng bước đáp ứng Basel II nâng cao và Basel III; đồng thời tăng khả năng đầu tư công nghệ, nâng cao quản trị và thúc đẩy tăng trưởng xanh, bền vững.

Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy, đến ngày 13/7, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt gần 20,1 triệu tỷ đồng, tăng 7,86% so cuối năm 2025. Chỉ trong hơn nửa đầu năm 2026, hệ thống ngân hàng đã cung ứng thêm khoảng 1,46 triệu tỷ đồng cho nền kinh tế, góp phần hỗ trợ sản xuất, kinh doanh trong bối cảnh GDP 6 tháng đầu năm tăng 8,18%, cao nhất giai đoạn 2011-2026. Tín dụng càng tăng nhanh, yêu cầu về vốn tự có càng lớn. Theo Basel II và Basel III, quy mô tài sản có rủi ro và dư nợ cho vay tăng lên phải đi cùng mức vốn chủ sở hữu tương ứng để bảo đảm hệ số an toàn vốn. Nếu không tăng vốn kịp thời, dư địa mở rộng tín dụng sẽ bị thu hẹp, cho dù nhu cầu vốn còn rất lớn.

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng GDP kỷ lục và nhu cầu vốn phục vụ sản xuất kinh doanh tăng cao như vậy, hệ thống ngân hàng bước vào một cuộc đua tăng vốn với quy mô chưa từng có. Theo FiinGroup, các ngân hàng niêm yết dự kiến huy động khoảng 128.000 tỷ đồng vốn cổ phần trong năm 2026, gấp hơn 7 lần năm trước và cao hơn 71,6% so với mức trung bình 5 năm gần đây. Tâm điểm của cuộc đua lần này là Techcombank với kế hoạch tăng vốn từ khoảng 70.800 tỷ đồng lên 113.700 tỷ đồng thông qua phát hành cổ phiếu thưởng tỷ lệ 60% và ESOP. VPBank dự kiến nâng vốn lên khoảng 106.200 tỷ đồng; MB đặt mục tiêu tối đa 102.687 tỷ đồng. Nếu hoàn tất, đây sẽ là những ngân hàng đầu tiên vượt ngưỡng vốn điều lệ 100.000 tỷ đồng.

Ở khối ngân hàng thương mại Nhà nước, BIDV cũng đặt mục tiêu nâng vốn lên 99.558 tỷ đồng trong năm 2026. Vietcombank hiện có vốn điều lệ hơn 83.500 tỷ đồng và dự kiến tăng thêm khoảng 10.680 tỷ đồng; VietinBank duy trì ở mức 77.670 tỷ đồng, tiếp tục cân đối phương án bổ sung vốn từ lợi nhuận giữ lại. Làn sóng tăng vốn cũng lan tới nhóm ngân hàng tầm trung như MSB, OCB, SeABank,...

Chất lượng tài sản tạo khác biệt

Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Tiến sĩ Cấn Văn Lực cho rằng, cuộc đua tăng vốn năm 2026 không đơn thuần là câu chuyện quy mô, mà là sự chuẩn bị cho một chu kỳ tăng trưởng mới, trong đó chất lượng vốn, quản trị rủi ro và chuyển đổi số sẽ quyết định vị thế từng ngân hàng.

Dẫu vậy, vốn tăng nhanh cũng đặt ra áp lực duy trì tỷ suất sinh lời, kiểm soát nguy cơ pha loãng cổ phiếu. Bởi vậy, tăng vốn chỉ thật sự có ý nghĩa khi chất lượng tài sản và hiệu quả phân bổ vốn cùng được nâng lên.

Theo Báo cáo “Ngành Ngân hàng trước cuộc đua tăng trưởng chất lượng” do Vietnam Report công bố tháng 6/2026, chất lượng tài sản tiếp tục là trọng tâm trong chiến lược phát triển. Nhóm chuyên gia Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam cũng nhận định, đây sẽ là yếu tố tạo khác biệt giữa các ngân hàng, bên cạnh tốc độ tăng trưởng tín dụng. Những tổ chức tín dụng duy trì tỷ lệ nợ xấu hợp lý, bộ đệm dự phòng phù hợp sẽ có lợi thế kiểm soát chi phí tín dụng và tăng trưởng lợi nhuận. Ngược lại, ngân hàng phải dành nguồn lực lớn cho trích lập dự phòng sẽ chịu nhiều áp lực hơn.

Chủ tịch Hội đồng quản trị VietinBank Trần Minh Bình cho biết, ngân hàng tiếp tục ưu tiên nâng cao chất lượng tín dụng và duy trì bộ đệm dự phòng. Tính đến hết quý I năm 2026, tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát ở mức 1,02%, tỷ lệ bao phủ nợ xấu đạt 167,2%, tạo dư địa ứng phó với rủi ro trong các giai đoạn tiếp theo.

Đối với các ngân hàng đang tái cơ cấu, tăng vốn còn là điều kiện để xử lý tồn tại và làm sạch bảng cân đối. Sau gần 5 năm triển khai Đề án cơ cấu lại, NCB Bank đã hoàn thành mục tiêu tăng vốn sớm hơn 3 năm, đưa vốn điều lệ lên 29.280 tỷ đồng. Trong giai đoạn 2021-2025, ngân hàng đã xử lý, thu hồi hơn 41.400 tỷ đồng nợ xấu và tài sản tồn đọng. Theo Tổng Giám đốc Tạ Kiều Hưng, nguồn vốn bổ sung không nhằm mở rộng quy mô bằng mọi giá, mà ưu tiên xử lý tồn tại, củng cố nền tảng tài chính.

Điều này cho thấy, tăng vốn và nâng cao chất lượng tài sản phải được thực hiện đồng thời. Trọng tâm phát triển của các ngân hàng trong giai đoạn tới sẽ không còn là mở rộng tín dụng bằng mọi giá, mà chuyển sang nâng cao chất lượng tăng trưởng. Dòng vốn sẽ tiếp tục được ưu tiên cho sản xuất, xuất khẩu, hạ tầng, logistics, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và các doanh nghiệp có nền tảng tài chính minh bạch. Cùng với đó, đầu tư cho quản trị rủi ro, ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong nhận diện, cảnh báo sớm rủi ro cũng như hoàn thiện cơ chế xử lý tài sản bảo đảm sẽ góp phần nâng cao chất lượng tài sản. Đây mới là những thước đo phản ánh sức khỏe và vị thế của mỗi ngân hàng; đồng thời là nền tảng để hệ thống ngân hàng vừa đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế, vừa duy trì sự phát triển an toàn, bền vững trong dài hạn.