Đây cũng là một trong những điều kiện quan trọng để Việt Nam gia tăng sức hút với dòng vốn FDI chất lượng cao. Ông Nguyễn Tử Quảng - Phó Chủ tịch VINASA nhấn mạnh: những tập đoàn công nghệ lớn toàn cầu lựa chọn địa điểm cho các siêu trung tâm dữ liệu AI đều quan tâm, xem xét khả năng cung cấp điện sạch. Yêu cầu này trở nên tiên quyết cho vận hành trung tâm dữ liệu xanh, phát triển bền vững.

Năng lượng xanh - “mạch máu” của kinh tế số

Báo cáo cập nhật tình hình kinh tế Việt Nam do Ngân hàng Thế giới công bố mới đây nhấn mạnh: Sự bùng nổ đầu tư liên quan đến AI trên toàn cầu đang định hình lại các chuỗi cung ứng công nghệ và tạo ra những cơ hội xuất khẩu mới cho Đông Á. Hàng hóa trung gian, nhất là chất bán dẫn, là nền tảng của thương mại liên quan đến AI trong khu vực.

Tại Việt Nam, tỷ trọng xuất khẩu liên quan đến AI tăng từ khoảng 20% GDP năm 2023 lên khoảng 32% vào năm 2025, thuộc nhóm cao nhất thế giới. Diễn biến này góp phần thúc đẩy ngành chế biến chế tạo tăng 9,6% trong năm 2025 và 9,5% so với cùng kỳ trong quý I/2026, đóng góp khoảng 1/3 vào tăng trưởng GDP chung.

Tỷ trọng ngành chế biến chế tạo trong GDP của Việt Nam đạt khoảng 25% vào năm 2025, trái ngược với xu hướng ở nhiều nền kinh tế Đông Á. Ở các nước này, tỷ trọng đã ổn định ở mức thấp hơn đáng kể hoặc đang suy giảm.

AI đang góp phần định hình lại nền kinh tế. Tuy nhiên, sự bùng nổ của AI kéo theo nhu cầu tiêu thụ năng lượng sạch lớn chưa từng có.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp công nghệ, ông Nguyễn Tử Quảng cho biết: thế giới công nghệ đang nói đến chuyển đổi kép với sự kết hợp của chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Trong đó, năng lượng sạch trở thành nền tảng của hạ tầng số, là một trong những điều kiện quan trọng để Việt Nam gia tăng lợi thế trong thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao. Đặc biệt, dự án FDI đầu tư vào năng lượng tái tạo tại Việt Nam phục vụ nhu cầu điện cho tăng trưởng cao cũng như các trung tâm dữ liệu thế hệ mới.

Tại các trung tâm dữ liệu, khoảng 67% năng lượng tiêu thụ đến từ nguồn tái tạo. Trong bối cảnh đó, nền kinh tế và doanh nghiệp nào đầu tư sớm, sở hữu lợi thế cạnh tranh sẽ tạo cơ hội vượt trội về năng suất, đổi mới sáng tạo và tăng trưởng kinh tế bền vững.

Thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo

Tại Diễn đàn cấp cao chuyển đổi số Việt Nam - châu Á 2026, ông Nguyễn Mạnh Cường - Phó Trưởng phòng phụ trách phòng Phát triển hệ thống điện, Viện Năng lượng (Bộ Công Thương) cho biết: hệ số đàn hồi điện/GDP có xu hướng giảm phản ánh hiệu quả sử dụng điện cho phát triển kinh tế. Tuy nhiên, sự phát triển của các khu công nghiệp, trung tâm dữ liệu… đang gia tăng áp lực phụ tải lên hạ tầng năng lượng quốc gia.

Cụ thể hơn, ông Đinh Tuấn Phong - Phó Tổng giám đốc kỹ thuật công ty CP đầu tư kỹ thuật số Việt (VDI) thông tin: AI đang tạo ra những thay đổi lớn trong tiêu thụ điện năng tiêu thụ của các thiết bị công nghệ. Chẳng hạn, một máy chủ thông thường tiêu thụ khoảng 1.000W điện nhưng một siêu máy tính AI có thể tiêu thụ gấp 15 - 20 lần, tương đương 15.000 - 20.000W. Đó là chưa kể những yêu cầu cao về hệ thống mạng tốc độ cao, hệ thống làm mát.

Để giải toả áp lực năng lượng xanh cho tăng trưởng, ông Nguyễn Mạnh Cường cho rằng, cần tạo cơ chế thông thoáng phát triển các dự án điện mặt trời tập trung, điện gió tại các địa phương. Đồng thời, có chính sách phát triển năng lượng xanh như điện mặt trời mái nhà và hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) cho các khu công nghiệp, hộ gia đình. Phát triển các nguồn lưu trữ như BESS hay thuỷ điện tích năng, theo ông Nguyễn Mạnh Cường nhằm san phẳng biểu đồ phát nguồn năng lượng tái tạo, đặc biệt là kết hợp với điện mặt trời, giảm áp lực lên hạ tầng lưới điện.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Tử Quảng nhấn mạnh đến việc cần thiết có cơ chế, chính sách đột phá như mua bán điện trực tiếp. Đây là trụ cột đầu tiên trong hệ sinh thái số bền vững. Trụ cột thứ hai là phát triển các giải pháp từ những tập đoàn công nghệ lớn góp phần tối ưu hiệu năng trên mỗi watt điện ngay từ kiến trúc chip và nền tảng điện toán. Cuối cùng là năng lực thực thi trong nước, bao gồm khả năng ứng dụng các công nghệ làm mát hiện đại, sử dụng AI để quản lý và tối ưu năng lượng từ các doanh nghiệp hạ tầng.

Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp